Herbario de Sándor Márai

Tiña gañas de fincarlle o dente ó Márai, despois de aconsellarmo a miña Anniña, devota das súas novelas, e tamén tiña gañas de encetar unha das coidadas traducións de Rinoceronte, así que cando vin este Herbario no andel non o pensei moito.
Sándor Márai foi un dos máis reputados escritores húngaros de antes da Segunda Guerra Mundial e condenado ó ostracismo durante o réxime comunista. Rematou exiliado nos Estados Unidos, onde seguiu publicando en húngaro, movido polo amor á súa lingua, mais a súa obra caeu no esquecemento. Foi a partir da súa morte e da caída do telón de aceiro cando comezou ser recoñecido. Como adoita pasar...
A primeira sorpresa é que Herbario non é novela ningunha, nin sequera é narrativa, non sei se o calificaría como ensaio. É unha compilación de textos breves do que cada un deles é un consello para a vida. Ensinanzas non proferidas por un falso sabio, senón polo aluno que aprende ("O autor deste libro non quere ensinar, senón aprender", do limiar). Dende como atopar a fortaleza necesaria para afrontar a vida e a morte, o compromiso cara a propia obra e traballo, a banalidade dos contratos sociais e ata cómo almorzar ben pola mañá. Márai amósase enchoupado nos filósofos clásicos, algo misóxino e misántropo mais cunha ética pétrea e un compromiso coa súa propia obra e coa vida sen fisuras. E para un home que rematou coa súa propia vida (xa de vello) a súa mensaxe é abraiantemente positiva, consciente da milagre da vida, claro que o escribiu en 1943, antes de que sufrira tódalas putadas que sufriu. A súa prosa é áxil e fluída, mais nunca banal, dá azos sempre á reflexión. E os seus curtos textiños fanme pensar que se cadra hoxendía o húngaro os publicaría en forma de blog, ese xénero que agonia (con todo, son grandes de máis para un Twitter).
Non podo resistirme a fusilar o último capítulo "De min mesmo", sen permiso nin do finado nin dos herdeiros dos seus dereitos de autor, hanme de desculpar.

Agradézolle ao destino co meu derradeiro suspiro ter sido un ser humano e que unha lene luz iluminase a miña intelixencia mentres vivín. Vin a terra, o ceo e as estacións, cheguei a coñecer o amor, os fragmentos da realidade, os devezos e as decepcións. Vivín no mundo e pouco a pouco fun comprendendo. E un día hei de morrer. Ata isto é tan marabillosamente xusto e sinxelo! Podíame acontecer outra cousa, algo mellor, máis grandioso? Non. Vivín o máximo e o máis grandioso: o destino humano. Non me podía acontecer outra cousa, nada mellor.

• Reseña do volume en Rinoceronte Editora
• Revista Galega de Tradución Viceversa, onde o tradutor de Herbario, Fernando de Castro, conta as súas vicisitudes coa obra e coa fermosa e endiañada lingua húngara (páxina 137).